Opublikowano

Wędzenie karpia w domu – Poradnik “ Wędzenie w domu”, rozdział 12

Wędzenie karpia w domu – poradnik “ wędzenie w domu”, rozdział 12

Wędzenie karpia w domu? To w ogóle wykonalne?

Wędzenie karpia w domu? Ale jak to? No własnie, da się , czytaj dalej…

Kto wyobraża sobie tradycyjne polskie święta bez karpia na wigilijnym stole? Myślę, że prawie nikt. Soczysty karp jest nieodłączną składową naszej uczty podczas świąt Bożego Narodzenia, a szczególnie dzień przed – czyli w Wigilię. Niektórzy zajadają się nim ze smakiem również w okresie poza świątecznym, ponieważ jest to niezwykle pożywna, smaczna i zdrowa ryba. Dlatego warto wiedzieć, jak ją przyrządzić samemu w domu, by nie musieć kupować karpia w sklepie.

W tym artykule dowiesz się przede wszystkim, dlaczego warto wędzić karpia, jakie są jego wartości odżywcze, co jest nam potrzebne by taki proces wędzenia przeprowadzić i poznasz informacje na temat wędzenia karpia krok po kroku. Zapraszam do zgłębienia dalszych treści artykułu.

Dlaczego warto wędzić karpia?

Wiele osób może zadawać sobie pytanie, dlaczego warto poświęcać swój cenny czas na przeprowadzenie żmudnego procesu wędzenia ryby, skoro można taką kupić w sklepie. Otóż istnieje wiele zalet domowego wędzenia ryb, w tym wypadku karpia, z których nie wszyscy zdają sobie sprawę. W poniższych akapitach przedstawię niektóre z nich.

Po pierwsze, wędząc samemu w domu karpia, przygotowujemy rybę w sposób naturalny i zdrowy. Wykonując czynność obróbki termicznej samemu, dbamy, by przeprowadzany przez nas proces przebiegał jak najbardziej zgodnie z tradycyjnymi recepturami. Kupując wędzonego karpia w sklepie, najczęściej spotykamy się z rybą nie pierwszej świeżości, a ponadto może ona zawierać różne konserwanty i sztuczne barwniki. Bardzo częstą praktyką jest dodawanie do wędzonych sklepowych wyrobów sztucznego aromatu dymu wędzarniczego, co nie jest zdrowe ani naturalne. Wędząc w domu, ograniczamy tego typu praktyki.

Ponadto, zabierając się za domowe wędzenie, możemy nie tylko przygotować zdrowsze produkty od tych ze sklepu, ale również smaczniejsze. Im bardziej się przykładamy do przygotowania naszego wędzonego karpia, tym bardziej gwarantujemy sobie, że będzie on pyszny i pożywny. Wędząc karpia samemu, to my decydujemy o ilości soli czy o dodaniu naszych ulubionych przypraw, by nam jak najbardziej smakował zrobiony przez nas wyrób. Dlatego rozczarowanie jest tutaj ograniczone do minimum.

Warto również zauważyć, że rozpoczynając swoją przygodę z wędzeniem, zajmujemy czymś pożytecznym czas, rozwijamy się oraz może odkrywamy swoje nowe hobby. Dobrze jest chociaż spróbować samemu przygotować jakąś wędzonkę, by przekonać się, czy to nie jest właśnie coś, czemu chcielibyśmy poświęcać swój wolny czas. Być może bylibyśmy bardziej spełnieni, a na pewno zadowoleni ze wszystkich smacznych rzeczy, które jesteśmy w stanie samodzielnie przygotować.

Minerały, witaminy, wartości odżywcze w karpiu

Karp nie tylko jest smaczny, lecz także zdrowy, co stanowi niesamowitą korzyść dla naszego organizmu. Spożywając go, dostarczamy składników niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania naszego ciała i umysłu. Poniżej pozwolę sobie wymienić większość z nich.

Po pierwsze, warto zauważyć, że w omawianej przez nas rybie znajdziemy kilka minerałów, t.j. fosfor (uczestniczy w produkcji energii), sód (bierze udział w procesach kurczliwości mięśni), wapń (bierze udział w procesie krzepnięcia krwi), potas (pomaga kontrolować ilość wody w organizmie) i żelazo (odpowiada za wytwarzanie hemoglobiny).

Ponadto karp zawiera cenione przez nas wszystkich witaminy, t.j. witamina A (bierze udział w procesie syntezy hormonów), witamina PP (odpowiada za prawidłową pracę mózgu), witamina D (odgrywa ważna rolę w procesach kostnienia), witamina B12 (bierze udział w produkcji czerwonych ciałek krwi), witamina B1 (wspomaga przemianę węglowodanów) oraz witamina K (utrzymuje prawidłową gospodarkę wapniową w organizmie).

Nie można pominąć, iż karp jest także źródłem białka. 100g tej ryby zawiera ok. 18 g białka, co czyni go idealnym głównym składnikiem naszego obiadu. Karp jest wzbogacony w wartościowe kwasy tłuszczowe omega – 3, co jest niezaprzeczalną zaletą. Jedząc karpia, dostarczymy naszemu organizmowi energii na cały dzień, a przy tym najemy się do syta – w końcu karp jest rybą tłustą i treściwą

WŁAŚCIWOŚCI KARPIA:

  •  wspomaga procesy widzenia (witamina A)
  • wspiera odporność organizmu (witamina B6)
  • odpowiada za funkcjonowanie układu nerwowego (witamina PP)
  • przeciwdziała anemii (witamina B12)
  • zapewnia prawidłowe krzepnięcie krwi (witamina K)
  • odpowiada za kształtowanie się zębów i kości (witamina D)
  • uczestniczy w oddychaniu międzykomórkowym (witamina B1)
  • wywiera istotny wpływ na utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie (fosfor)
  • pomaga regulować ciśnienie krwi (potas)
  • wpływa na metabolizm cholesterolu (żelazo)
  • reguluje płynu ustrojowe (sód)
  • wpływa na prawidłowe wydzielanie hormonów (wapń)
  • stanowi materiał budulcowy naszego organizmu (białko)
  • wspomaga wiele procesów zachodzących w naszym organizmie i przeciwdziała chorobom (kwasy tłuszczowe omega – 3)
  • daje energię naszemu organizmowi (tłuszcz)

.

Ile kalorii ma karp?

Dla osób, które dbają o linię i szczupłą sylwetkę, kwestia kaloryczności takiego wędzonego karpia może być bardzo ważna, a wręcz kluczowa. 100g wędzonego karpia to ok. 207 kcal. Nie jest to więc zbyt dietetyczna i lekka ryba do jedzenia na co dzień, jeśli faktycznie ktoś te kalorie ogranicza. Nic jednak nie stoi na przeszkodzie, żeby wędzonego karpia spożywać od czasu do czasu, urozmaicając nim swoją kuchnię. Gdy chcemy spróbować mniej kalorycznej wersji karpia, to świetnym rozwiązaniem będzie za to karp gotowany, w którego 100g znajdziemy jedynie ok. 127 kcal.

Co jest potrzebne do uwędzenia karpia?

Przed zabraniem się za przyrządzanie domowego wędzonego karpia trzeba wiedzieć, co będzie nam potrzebne do przeprowadzenia takiego procesu. By nic nas nie zaskoczyło i żebyśmy byli przygotowani na wszystko, polecam zapoznać się z poniższą listą.

WĘDZARNIA – tutaj mamy dowolność, ponieważ karpia możemy wędzić na wędzarniach ogrodowych drewnianych, murowanych czy elektrycznych. Bardziej odważni mogą spróbować uwędzić wyżej wspomnianą rybę na grillu czy w garnku. Polecane jest właśnie to, by eksperymentować i znaleźć najlepszy dla siebie sposób.

DREWNO – karpia wędzi się głównie na okorowanym drewnie olchy, którego spalanie nie generuje zbyt wysokiej temperatury i zapewnia odpowiednią ilość dymu. Ten rodzaj drewna ponadto nadaje naszym wędzonkom pięknej ciemnożółtej barwy. Karpia można wędzić także na dębie, jesionie czy brzozie. Poleca się również wypróbowanie drewna z drzew owocowych, np. z gruszy, czereśni, czy z klasycznych wiśni oraz śliwie.

OSTRE NOŻE – przy wędzeniu karpia dobrze jest się zaopatrzyć w porządne noże masarskie, które nam ułatwią przygotowanie i podzielnie ryby na kawałki przed włożeniem ich do wędzarni. Wędząc ryby, należy bowiem pamiętać, że wymagają one bardzo dokładnego sprawienia. Taką rybę należy pozbawić łusek, oczu, skrzeli, a nawet głowy. Nie można oczywiście zapomnieć o usunięciu z niej wnętrzności. Do wykonania tych czynności bez wątpienia będą nam potrzebne ostre oraz precyzyjne noże, w które można się zaopatrzyć w dobrym sklepie masarskim. W całym tym procesie można także pójść na łatwiznę i kupić obrobione już filety z ryby, a w przypadku karpia będą to dzwonki.

SÓL – ten dodatek jest niezbędny przy wędzeniu ryb, a w tym – karpia. Za pomocą soli nadajemy główne walory smakowe naszym wędzonym wyrobom. Robimy to poprzez natarcie karpia solą bądź umieszczenie go w solance na pewien czas. Jeśli chodzi o karpia to najczęściej wkłada się go właśnie do solanki na kilka godzin. Sól pozwala nam także na wyciągnięcie nadmiaru wody z naszego karpia. Ryba w trakcie wędzenia nie może mieć w sobie wody (musi być dobrze osuszona!), ponieważ od nadmiaru wody może zacząć się gotować, a nie wędzić. Ostatecznie sól nadaje rybie cechy świeżości i konserwuje ją, by była po uwędzeniu jak najdłużej przydatna do spożycia.

PRZYPRAWY – jeśli chodzi o karpia to zwykle do nadania mu smaku używa się jedynie soli, lecz można jak najbardziej trochę poeksperymentować. Karpia przyprawić można czosnkiem, liściem laurowym czy zielem angielskim. Będzie wtedy jeszcze bardziej aromatyczny i smaczny.

HAKI – bez tych akcesoriów będzie nam trudno się obyć podczas procesu wędzenia karpia. Haki służą bowiem do prawidłowego zawieszenia ryby na czas wędzenia, co gwarantuje nam równomierne i dokładne uwędzenie ryby z każdej ze stron. Haki można także wykorzystać na czas obsuszania ryby jeszcze przed wędzeniem, kiedy to po wyjęciu z solanki trzeba ją gdzieś powiesić, by nadmiar wody z niej odciekł. 

TERMOMETR Z SONDĄ – jest to bardzo przydatna rzecz podczas wędzenia jakichkolwiek produktów. Dzięki niemu jesteśmy w stanie sprawdzić temperaturę wewnątrz wędzonej przez nas żywności, a poprzez tą czynność wiemy, kiedy zakończyć cały proces i wyjąć nasze wędzonki z wędzarni.

Wędzenie karpia w domu
wędzenie karpia w domu

Wędzenie karpia krok po kroku

Żeby prawidłowo uwędzić karpia, trzeba znać cały ten proces krok po kroku. Ważne jest, by nie pominąć żadnego etapu, ponieważ wtedy cała reszta naszej pracy się zmarnuje. Dlatego dobrze jest się zapoznać z poniższymi wskazówkami, które ułatwią nam i uporządkują całą pracę nad przygotowaniem wędzonego karpia.

Na początek oczywiście musimy zakupić naszą rybę. Najważniejsze jest to, by była ona świeża, więc szukamy jej na lokalnych bazarach bądź nabywamy karpia u zaufanego sprzedawcy. Po kupnie czas na dokładne umycie ryby pod zimną, bieżącą wodą, a następnie czas na sprawienie naszej przyszłej wędzonki. Najpierw pozbywamy się łusek z całości ryby. Potem zabieramy się za wypatroszenie jej (wbijamy nóż za płetwą brzuszną, przeciągamy aż do głowy i wszystko ze środka wyciągamy) oraz odcięcie skrzeli. Karpia do wędzenia najlepiej pokroić w dzwonki.

Później przystępujemy do solenia karpia. W czasie tej czynności można także użyć obok soli – różnych innych przypraw – by jeszcze bardziej podkręcić smak. W przypadku tej ryby najlepiej robić to sposobem “na mokro”, czyli umieścić rybę w 10% – towym roztworze solnym (na litr wody dajemy 100g soli) na czas od 2 do 8 godzin (w zależności jak bardzo słoną rybę lubimy). W misce z solanką umieszczamy karpia i wkładamy do lodówki na dany czas. Po wyjęciu ryby z roztworu solnego bardzo dokładnie ją płuczemy w wodzie i osuszamy ręcznikiem papierowym.

Następnie przechodzimy do głębszego osuszenia naszego karpia. Robimy to poprzez zawieszenie na kilka godzin ryby w chłodnym i suchym miejscu (najlepiej na hakach). Karpia można także od razu osuszać w wędzarni przy otwartych drzwiach.

Potem przechodzimy do etapu, który najbardziej nas interesuje, czyli wędzenie karpia w wędzarni. Możemy tutaj spróbować dwóch metod – wędzenia na zimno oraz wędzenia na gorąco. Wędzenie na zimno charakteryzuje się tym, że trwa do kilku dni, ale wędzi się w niższej temperaturze. Ryba uwędzona w ten sposób ma bardzo głęboki aromat oraz przedłużoną świeżość. Wędząc na gorąco skracamy czas całego procesu do kilku godzin, lecz cały proces odbywa się w wysokich temperaturach. Karp uwędzony metodą na gorąco charakteryzuje się bardzo intensywnym smakiem.

Po spędzeniu odpowiedniej ilości czasu przez nasze wyroby w wędzarni, możemy ściągnąć ryby z haków, po czym delektować się ich niesamowitym smakiem oraz aromatem.

Przepisy na wędzonego karpia

Po poznaniu najważniejszych informacji dotyczących wędzenia karpia czas na zapoznanie się ze szczegółowymi przepisami na przyrządzenie wędzonego karpia samemu. Stosując się do tych receptur, przygotujemy smaczne i aromatyczne wędzonki, którymi będą zachwyceni wszyscy nasi goście.

KARP WĘDZONY IDEALNY NA WIGILIĘ:

SKŁADNIKI:

  • 2 karpie po 2 kg
  • 3 litry wody
  • 170 g (ok 9,5 łyżki) soli
  • 100 g (1,5 szklanki) cukru
  • 5 g (2 łyżeczki) pieprzu
  • 2 liście laurowe

WYKONANIE:

Karpie dokładnie myjemy, zdejmujemy z nich większe łuski oraz pozbywamy się skrzeli. Tak przygotowane ryby umieszczamy w wiadrze lub kamionkowym naczyniu o odpowiedniej pojemności, zalewamy je wodą, solą oraz cukrem (zalewą peklującą). Do zalewy możemy dodać 5 g pieprzu i 2 liście laurowe. Wiadro lub inne użyte naczynie pozostawiamy szczelnie zamknięte na 10 godzin, w temperaturze 4-8°C. Po tym czasie ryby wyjmujemy i wycieramy dokładnie ręcznikiem papierowym. Następnie dobrze osuszamy ryby – dzięki temu w kolejnym etapie karpie się dobrze uwędzą, a nie ugotują. Kiedy skóra ryby będzie w dotyku całkiem sucha, a sama ryba dość sztywna, możemy przystąpić do wędzenia. Ryby wędzimy na ciepło przez półtorej godziny w wędzarni balkonowej lub ogrodowej – w temperaturze 60-75⁰C.

KARP WĘDZONY:

SKŁADNIKI:

  • 1 karp
  • 3 łyżki zielonej herbaty liściastej
  • 1 liść laurowy
  • 3 ziarenka ziela angielskiego
  • 1 i ½ litra wody
  • 90 g soli

WYKONANIE:

Sprawioną rybę dzielimy na półdzwonka, a następnie wycinamy filety. Potem układamy filety w kamionkowym naczyniu, zalewamy marynatą i odstawiamy na 12 godzin. Po tym czasie wyjmujemy kawałki ryby z solanki i osuszamy. Następnie nabijamy na haki i wstawiamy do wędzarni na 2-3 godziny. Jeśli nie mamy profesjonalnej wędzarni, rybę można przyrządzić w domowej kuchni. Wystarczy metalowe pudełko lub duża puszka (po ciastkach czy czekoladkach). Na dno sypiemy liście zielonej herbaty, wrzucamy liść laurowy i ziele angielskie. Przykrywamy folią aluminiową (2-3 warstwy), nakłuwamy widelcem, układamy kawałki karpia i zamykamy. Zamiast folii można użyć tacki aluminiowej do grillowania. Puszkę stawiamy na gazie lub ruszcie i na wolnym ogniu wędzimy rybę przez 20-30 minut.

DOMOWE WĘDZENIE KARPIA:

SKŁADNIKI:

  • karp w dzwonkach
  • 2 litry wody
  • 200g soli

WYKONANIE:

Najpierw przygotowujemy roztwór wody na zasadach 1L wody na 100g soli w ilości w zależności od tego, ile ryb chcemy wędzić (wszystkie muszą zanurzyć się w późniejszej kąpieli solnej). 2L wody i 200g soli powinno wystarczyć. Następnie zajmujemy się karpiem. Jeśli wędzimy w całości to usuwamy oczy i skrzela. Można też wędzić rybę w płatach lub w dzwonkach. Wszystko zależy od naszych upodobań. Ryby dokładnie myjemy pod bieżącą wodą. Wkładamy ryby do przygotowanej kąpieli solankowej i odstawiamy do lodówki na parę godzin. Ryby w całości o wadze 1kg powinny się kąpać w solance około 4h. Jeśli będziemy wędzić płaty lub dzwonki to 3h kąpieli w zupełności wystarczy. Po kąpieli solankowej ryby dokładnie osuszamy ręcznikiem papierowym. W międzyczasie rozpalamy wędzarnię i osuszamy ją dymem. Rozgrzewamy do temperatury 50° C i zawieszamy w niej przygotowane ryby. Ryby w całości o wadze 1kg należy wędzić w tej temperaturze przez 4h. Ryby w dzwonkach lub płatach przez 3h. Po tym czasie podnosimy temperaturę do 75° C i pozostawiamy jeszcze na 30 minut. Po tym czasie wędzonki są gotowe.

WĘDZONY KARP Z DODATKIEM CZOSNKU:

SKŁADNIKI:

  • karp
  • sól peklowa
  • czosnek
  • ulubione przyprawy

WYKONANIE:

Rozpoczynamy od oczyszczenia ryby z łusek i wnętrzności. Wypatroszoną rybę kroimy w dzwonki, a następnie nacieramy przyprawami i solą peklową. Dodajemy pokrojony czosnek i całość wstawiamy do lodówki na 24h. Zapeklowaną rybę wędzimy ok. 12 godzin.

KARP WĘDZONY Z SAŁATKĄ:

SKŁADNIKI:

  • ok. 2-kg karp
  •  sok z mandarynki
  •  sok z cytryny
  •  papryka chili
  •  czerwona papryka
  •  zielona papryka
  •  2 ząbki czosnku
  •  cebula 
  • olej
  •  łyżeczka słodkiej mielonej papryki
  •  2 dag przyprawy do grilla
  •  sól, pieprz

WYKONANIE:

Sałatka: papryki oraz cebulę kroimy w małą kostkę. Doprawiamy pieprzem i solą. Mieszamy z 2 łyżeczkami oleju. Odsączamy. Marynata: czosnek miażdżymy i mieszamy z sokami. Doprawiamy przyprawą do grilla i mieloną papryką. Mieszamy z 1/2 szklanki oleju. Karpia sprawiamy, nacinamy w kratkę na głębokość 3 mm, po czym solimy i nacieramy marynatą. Chłodzimy 20 minut. Następnie rybę faszerujemy sałatką i wkładamy do formy do grillowania ryb. Wędzimy całość na olchowym drewnie ok. godziny (nie dopuszczamy do powstania ognia), odwracając rybę co 10-15 minut.

KARP WĘDZONY PO ZATORSKU:

SKŁADNIKI:

  • karpie
  • cebula
  • ulubione przyprawy (np. sól, pieprz, vegeta)

WYKONANIE:

Karpie o wadze od 1,5 kg do 2 kg oczyszczamy, kroimy w dzwonka, a następnie płuczemy i układamy w dużym naczyniu lub garnku warstwami, przekładając je cebulą i posypując przyprawami (mieszanka soli, mielonego czarnego pieprzu, przyprawy do ryb i przyprawy typu „Vegeta”), by zostały odpowiednio nasolone i nabrały odpowiedniego aromatu. Tak sprawione ryby powinny leżakować w chłodnym i ciemnym pomieszczeniu przez około 2 doby (dwa razy dziennie należy je przemieszać, by zostały w miarę jednakowo nasączone przyprawą). Po tym czasie ryby płuczemy, osuszamy i wkładamy do wędzarni. Wędzimy drewnem owocowym (od 8 do 10 godzin w zależności od wielkości ryby), w końcowym etapie dodając drewno olszyny, co nada rybie ładny złoty kolor.

KARP WĘDZONY W HERBACIE:

SKŁADNIKI:

  • 3 dzwonki karpia
  • 4 łyżki herbaty zielonej w liściach
  • 100 g suchego ryżu
  • ½ szklanki cukru
  • skórka z ½ cytryny
  • świeży rozmaryn
  • marynata:
  • 1 łyżeczka soli
  • pieprz
  • 1 łyżeczka suchego rozmarynu
  • 1 papryka piri-piri
  • 1 łyżka oleju
  • 1 cebula

WYKONANIE:

Karpia najpierw nacieramy składnikami marynaty, po czym okładamy plastrami cebuli. Następnie przykrywamy całość i odstawiamy na 12 godzin w chłodne miejsce. Dno głębokiej patelni wykładamy folią aluminiową. Na dno wysypujemy: herbatę, cukier, ryż. Dodajemy rozmaryn, skórkę, po czym wszystko mieszamy. Na patelni układamy kratkę, na którą wykładamy rybę i przyprawy, po czym wszystko przykrywamy pokrywką. Patelnię ustawiamy na ogniu. Rybę wędzimy na średnim ogniu około 25 minut. Po tym czasie wyłączamy ogień i zostawiamy rybę pod przykryciem do przestudzenia.

KARP WIGILIJNY WĘDZONY NA PARZE:

SKŁADNIKI:

  • 1 kg karpia
  •  2 łyżki suchej herbaty
  •  1 łyżka cukru
  •  olej do smażenia
  • 1 łyżeczka imbiru
  •  3 łyżki przyprawy typu MAGGI
  •  ½ łyżeczki cynamonu
  •  ½ łyżeczki cukru
  •  ¼ szklanki wody

WYKONANIE:

Rybę dokładnie oczyszczamy, płuczemy i kroimy w dzwonka. Wszystkie składniki na marynatę łączymy, po czym mieszamy i polewamy płynem rybę, odstawiając ją na 2 godziny. Następnie smażymy karpia z każdej strony na rozgrzanym oleju. W garnku parowym wykładamy dno folią aluminiową i wysypujemy herbatę wymieszaną z cukrem. Nakładamy szklane naczynie do gotowania, po czym wkładamy przygotowaną rybę i całość przykrywamy pokrywką. Garnek stawiamy na średnim ogniu do momentu, aż cukier z herbatą zacznie dymić. Nie odkrywając, zestawiamy z ognia i wędzimy rybę przez około 20 minut.

Gdzie kupić wędzonego karpia?

By w pełni cieszyć się pysznym smakiem i głębokim aromatem wędzonego karpia, należy przede wszystkim zakupić świeżą rybę dobrej jakości. Niestety nie zawsze na taką trafimy. Szczególnie w dużych sklepach, gdzie najczęściej sprzedawane ryby nie należą do pierwszej klasy. Najlepiej zaopatrzyć się w karpia u zaufanych sprzedawców, a najczęściej takich sprzedawców znajdziemy na lokalnym bazarze. Możemy także popytać znajomych czy nie wiedzą, gdzie można dostać pyszne świeże ryby. Warto szukać i próbować, żeby później móc cieszyć się niepowtarzalnym smakiem wędzonej ryby.

Na koniec warto jeszcze raz podkreślić, że ryby są bardzo odżywcze dla naszego organizmu i zalecane jest, by je często spożywać. Najzdrowsze wędzone ryby to te, które przyrządzamy samodzielnie w domu, a nie te, które kupujemy. Dlatego wręcz trzeba spróbować uwędzić coś samemu, a świetną opcją wydaje się karp, którego z wielkim smakiem spożywamy co roku podczas świąt Bożonarodzeniowych.